Artikel over vertalen

Een artikel (© Vertaalbureau Bothof) over een project van Uitgeverij Waanders. Het verscheen in 2000 in de Bothofstijl, het interne magazine van Vertaalbureau Bothof (en is dus niet geschreven voor internet):


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pagina 2 + 2 x illustratie (voorzijde Rembrandt boek + Glorie van de Gouden Eeuw)


Corporation, mitier, g(u)ilde: Frans voor gilde?

 

De zeventiende eeuw is een periode waarin het Nederland voor de wind ging. Die periode staat dan ook bekend als de Gouden Eeuw. Maar wie zijn topkunstenaars uit die tijd? En hoe zit het ook alweer met de gildes? De Gouden Eeuw heeft weinig geheimen meer voor de vertalers van Vertaalbureau Bothof. Hun vertaalwerk voor Uitgeverij Waanders maakt hen bijna tot specialist van de Gouden Eeuw. De samenwerking tussen Uitgeverij Waanders en Vertaalbureau Bothof begon in het verleden met het Van Gogh-boek voor de Van Gogh-tentoonstelling (Nederlands-Spaans) en werd vorig jaar voortgezet met de Rembrandt-tentoonstelling die te zien was in het Mauritshuis in Den Haag en de National Gallery in Londen.

 

De Rembrandt-tentoonstelling in het Mauritshuis in Den Haag trok internationale belangstelling. De bezoekers konden een catalogus kopen in hun eigen taal. Die catalogus was het werk van Uitgeverij Waanders. De Zwolse uitgeverij, drukkerij en boekhandel is onder andere gespecialiseerd in kunstboeken.


‘Het uitgeven van een catalogus in meer talen is een ingewikkeld proces’, zegt Marjoleine van Nielen, coördinator bij Uitgeverij Waanders. Sommige pagina’s moeten per taal apart gedrukt worden, zoals het colofon. Daarnaast zijn er in verschillende landen verschillende gewoontes; hoe spel je bijvoorbeeld de naam van een schilder? Spreekt men over Johannes Vermeer of Jan Vermeer? Van Nielen is de spil in het productieproces. Ze onderhoudt contacten met musea, vormgevers, fotografen en vertalers en is verantwoordelijk voor tekst en beeld tot het boek de pers op gaat.


‘Alinea erbij, alinea eraf’

Op zoek naar een betrouwbare vertaler werd Van Nielen door collega’s op het spoor gezet van Vertaalbureau Bothof. Het Rembrandt-boek voor De Rembrandt-tentoonstelling (Nederlands – Italiaans) was een lastig project. De tekst van de catalogus werd gelezen door mensen uit Den Haag en Londen, en door de Italiaanse uitgever. Allemaal kwamen ze met wijzigingen. ‘Alinea erbij, alinea eraf’ was het gevolg. Het is belangrijk dat de vertalers op zo’n moment meedenken over oplossingen, maar ook dat ze het lef hebben om hun poot stijf te houden als een voorgestelde wijziging inhoudelijk niet klopt. De vertalers van Vertaalbureau Bothof wisten volgens Van Nielen steeds het hoofd koel te houden. De samenwerking is heel goed bevallen.


De Glorie van de Gouden Eeuw

Nu wordt er gewerkt aan een nieuw project: de Glorie van de Gouden Eeuw, de jubileumtentoonstelling van het 200-jarige Rijksmuseum. Uit de hele wereld worden topstukken uit de Gouden Eeuw naar Amsterdam gehaald, onder meer van Rembrandt, Vermeer en Frans Hals. Maar er is ook toegepaste kunst te zien, bijvoorbeeld in zilver en glas. Vertaalbureau Bothof wordt ingezet voor de vertaling van het jubileumboek, naar het Frans ditmaal.

De vertalers gaan aan het werk op het moment dat de tekst definitief is. ‘Definitief’ is een groot woord. Het kan gebeuren dat het Rijksmuseum ontdekt dat een schilderij niet beschikbaar is. Of: een schilderij wordt speciaal voor de tentoonstelling schoongemaakt en er komen nieuwe details boven, waardoor de datering dan wel de interpretatie van het stuk niet meer klopt. Het zijn mogelijke aanleidingen tot wijzigingen in de tekst. Ook al is deze keurig vertaald, het moet dan toch opnieuw. ‘Gelukkig accepteert Vertaalbureau Bothof heel goed dat het enorm schipperen is,’ aldus coördinator Van Nielen. De tentoonstelling Glorie Gouden Eeuw is vanaf 15 april tot en met 17 september te zien in het Rijksmuseum in Amsterdam. De catalogus moet begin april verschijnen.


GEEN FOTOBIJSCHRIFTEN.